KHA | Kafkas Haber Ajansı | Kars Haberleri | Kars Haber  kars haberleri kars ajans

“EL” DEMEK “YÖNETMEK” DEMEKTİR

  Arzu KILIÇ

          arzu.kilic@tbd.org.tr
         “EL” DEMEK “YÖNETMEK” DEMEKTİR

 “El” Demek “Yönetmek” Demektir

Kafkas Haber Ajansı (KHA) Yazarı Arzu Kılıç’ın, “El”lerimiz hakkında yazar ve araştırmacı Nezih Kuleyin ile yaptığı söyleşi:

“EL” DEMEK “YÖNETMEK” DEMEKTİR

Bu ay sizler için Türkiye Bilişim Derneği (TBD) Yönetim Kurulu Başkanlığı’nın ardından bilişim sektöründe kongre organizasyonu ve danışmanlık yapan SEMOR’u kuran, ilk bilişim gazetesi olarak çıkmaya başlayan BT Haber’de köşe yazıları yazan Nezih Kuleyin’e üç soru yönelttik.

TOSYÖV’de Genel Sekreterlik ve Başkan Yardımcılığı’nı yürüten Kuleyin, TBD Bilişim Dergisi’nde sürekli, Deliler Teknesi ile Öykü Teknesinde ve diğer bazı dergilerde yazmaya devam ediyor.

Bütün yaşamı, “O sözcük ne demek, bu sözcük bu demek” diyerek arşınlayan Kuleyin, erken yaşlarda kapıldığı sözcüklerin büyüsünden bir daha kurtulamamış. Bilişim dünyasındaki sorumluluklarının izinde ülkeler ve kongreler arasında gezerken sözcüklerin öyküsünü yazmaya, sözcüklerin sihirli dünyasına yol almayı sürdürmüş.

“İnsan nasıl insan oldu?” sorusunun yanıtının “ellerine yetenek kazandırarak” olduğunu düşünen Kuleyin, neredeyse her şeyi “el” ile anlattığımızın altını çiziyor.

Kuleyin, “el”e ilişkin dostluk, kardeşlik, işbirliği, sevgi, başarı ve olumsuz atasözlerinin yanı sıra deyimler konusunda ilginç tespitlerde bulundu.

-“El”lerin insan olmamıza katkısı nedir? Bu konudaki değerlendirmelerinizi alabilir miyiz?

-“İnsan olmamızın temel nedeni acaba neydi?” sorusuna tüm iktisat tarihçileri, alet üretme yeteneğinin ortaya çıkartan insan elinin gelişmesine bağlamaktadırlar. Eli ile ilk taşı yontan insan önce çevresindeki hayvanları sonra da kendisine karşı olan insanları hâkimiyeti altına aldı.

İnsan olmak bir bütün kuşkusuz ama “İnsan nasıl insan oldu?” sorusunun yanıtı, “Ellerine yetenek kazandırarak” olsa gerek diye düşünüyorum.

-Atasözlerimiz ve deyimlerimiz arasında “El” ile ilgili çok fazla söz ve deyimler var. Bunlara ilişkin bazı örnekler verir misiniz?

-“El”i birçok anlamda kullandık yabancı / etki / baskı / yönetim / defa / kez / mülkiyet / sahiplik / aşiret / oba / il / yurt / ülke / ahali / halk.

Her şeyi neredeyse el ile anlattık. Doğduğumuz yerlere  “Bizim eller ne güzel eller” diye türküler yazdık. Sevmediğimiz insanları “elkızı” ya da “eloğlu” diye tanımladık. Ustalarımız çıraklarına “el verdi” onlar da “el hünerleri” ile yeni ürünler yarattılar bazılarının da “ellerinden bir iş gelmedi”. Başka ülkelerde bizi temsil etsinler diye “elçi’ atadık kardeşlerimin eşleri birbiri ile “elti” oldular. Gün geldi “el elden üstün” oldu, gün geldi yaşlanıp “el den ayaktan düştük”. “Kalktı göç eyledi avşar elleri ağır ağır giden eller bizimdir” dedi Dadaloğlu. Batımıza hep Rumeli dedik. “Kirli eller”, “temiz eller”, “dost eli”, “hain bir el”, “eli uzunlar”, “eli çabuklar”, “elini kana bulamışlar” binlerce yıldır dolaşmakta aramızda.

İnsanlara tavsiye de bulunurken “Eline beline diline hâkim olacaksın” da dedik, “Sofrada elini tut mecliste dilini tut” da. Zenginliği “bir eli yağda bir ali balda” diyerek anlattık yoksulluğu “ele güne muhtaç oldu” ya da “elinde avucunda bir şey kalmadı” diyerek de. İşimize sahip çıkmayı “dört elle sarılmak” biçiminde anlatırken sahip çıkmamayı da “elinin ucu ile tutmak” diyerek anlattık.

İyilik yapan insanlara “sağ elle verdiğini sol elin bilmesin ki makbule geçsin” dedik. Değer verdiğimiz insanları “el üstünde tuttuk” değer vermediğimiz şeylere “elimizi bile sürmedik”.

Birilerinin “eline bakmak” da istemedik “eline kalmak” da.  Gönlümüz zengin olduğunda “eli açık olduk” cimri olduğumuzda ise bize “eli sıkı” dediler.

“El” demek, yönetmek demektir “dizginleri el alırız”, “dümeni ele alırız”, ciddi çalışırsak “elimizden her şey gelir”.

Her an kullanacağımız şeyleri “elimizin altında” tutarız saygı gösterdiğimiz insanları ise “el üstünde”.

Sevmediğimiz bir iş karşımıza geldiği zaman isteyerek işten “el çektik” gün geldi birileri bize işten “el çektirdi”.

Bir şeyin bakir denecek kadar yenisine “el değmemiş” derken birden fazla kullanılmış olanına ise “el değiştirmiş” ya da “ikinci el” dedik.

Yakın mesafeleri ya da kolaylıkları tanımlamak için “el erimi”, “el atsan orada” diye tanımlarken uzak mesafeleri ya da zorlukları “el ermez, güç yetmez” diyerek tanımladık.

Abartılmış saygıyı “el bağlamakla’ da anlattık “el etek öpmekle” de.

İlgi görmemeyi “el sürülmemek”, “el değmemek” olarak anlattık çok ilgi çeken bir kitabı ise “elden ele dolaşmakla”.

Afacan çocuklar için “ele avuca sığmaz” dedik.

Bize en fazla yardımcı olanlara ise “elimiz, ayağımız”.

Bazı insanlar “birilerinin eline düştü”, bazıları da birilerinin “elinden kurtuldu”.

Birlikte davranmaya “el birliği etmek” dedik bu düşüncemizi güçlendirmek için halk arasında “Bir el bir eli yıkar, iki el ise yüzü yıkar” da denir, “El, el ile değirmen yel ile” de. “El birliği’ aynı zamanda güç birliğidir de.

“El” hem bize bu kadar yakındır hem de uzak yabancı biri olmak aynı zaman da “El” olmaktır.

“El adamı cömert der, maldan eder yiğit der candan eder.”

“El elin eşeğini türkü söyleyerek arar.”

“El atına binen çabuk iner.”

“Elden gelen hayır olmaz olsa da zamanında bulunmaz.”

“El elin nesine, gülerek gider yasına.”

“Elin ağzına bakan karısını boşar.”

“El için ağlayan gözden olur, yar için dövünen dizden olur.”

“Elden vefa zehirden şifa.”

“ele güne rezil olmak”

“El yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı zanneder.”

“Elin ağzı torba değil ki büzesin.”

“El elden üstündür ta arşa kadar” gibi yüzlerce deyim, hep o ‘el’i anlatır. Bu elin en geniş tanımı ise “elalem”dir.

Nazım Hikmet, Kurtuluş Savaşı Destanı’nda kadınları anlatırken “Korkunç ve mübarek elleri,

ince, küçük çeneleri, kocaman gözleriyle anamız, avradımız, yârimiz” ; Can Yücel ise “Aşkta önemli olan elleri tutmak değil, bir ömür boyu bırakmamaktır” diyor.

-Son olarak “El”, şarkılarımızda nasıl yer alıyor?

-Bizim gençliğimizdeki en duygusal şarkının sözlerini ince bir tını ile söylerdi Zeki Müren, “Ellerini ellerimden ayırma hiç, ayırma hiç, ayırma hiç ne olur” diye.

Necip Fazıl’ın “Elimde sükûtun sabrını dinle” şiiri, önemli Türk sanat müziği besteleri arasındadır.

Elimde, sükûtun nabzını dinle,

Dinle de gölümü alıver gitsin!

Saçlarımdan tutup, kor gözlerinle,

Yaşlı gözlerime dalıver gitsin!

Yürü, gölgen seni uğurlamakta,

Küçülüp küçülüp kaybol ırakta

Yolu tam dönerken arkana bak da,

Köşede bir lahza kalıver gitsin!

Ümidim yılların seline düştü,

Saçının en titrek teline düştü,

Kuru yaprak gibi eline düştü,

İstersen rüzgara salıver gitsin!

İlhan Şeşen, “Ellerimde çiçekler”, Fatih Erkoç “Ellerim bomboş” diye seslenir bize zaman tünelinden.

Bizim, “Ellerini çekip benden, yârim bir gün gider oldu” diye söylediğimiz türküler, Hazer denizi kenarında “ellerini üzüp benden” diye devam eder.

Nezih Kuleyin’in yayınlanmış kitap, makale ve söyleşilerine www.nezihkuleyin.com.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

(BA-BA-S) GAZİ KARS (KHA) 

  • Yahoo'da Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
  • Facebook'ta Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
Bu Yazı 43174 Defa Okundu
2015-05-07

SON YAZILARI

TOBB Türkiye Yazılım Meclisi Başkanı Melek Bar Elmas: Minyatip söyleşisi Yazar Kılıç’tan Nezih Kuleyin ile Söyleşi AŞKIN BEDEN DİLİ, NEZAKETİN BEDEN DİLİDİR Üç kere “AYN” deyin… “Neşeli Günüm” ile neşelenin! “Kurum kimliğiniz ile yaptığınız paylaşımlara özen gösterin!” Gazeteci Şeref Oğuz: Ar-Ge genellikle bizde Ür-Ge’ye dönüşüyor Yazar Kılıç’tan Prof. Dr. Alkin ile Söyleşi Azeri sanatçı Cavit Tebrizli ile söyleşi

YORUMLAR

Abone Girişi

Yeni Abonelik        Şifre Unuttum ?




















VİDEO HABERLER
Arpaçay’da Feci Kaza: 2 Ölü 4 Yaralı
Arpaçay’da Feci Kaza: 2 Ölü 4 Yaralı
Anketler
ÇOK OKUNANLAR
Arpaçay’da Feci Kaza: 2 Ölü 4 Yaralı
Arpaçay’da Feci Kaza: 2 Ölü 4 Yaralı

Referandum Sonuçları, Kars Referandum Sonuçları, 2010 Referandum Sonuçları, Referandum Oy Sonuçları, Türkiye Referandum Sonuçları, izmir haber, canlı referandum sonuçları

RSS © 2010 KHA | Kafkas Haber Ajansı | Kars Haberleri | Kars Haber kars haberleri kars ajans
KHA Tan Ofset San.Tic.'nin Kurulusudur. Site iceriğinin telif hakkı bildirilmeksizin kullanılması yasaktır