KHA | Kafkas Haber Ajansı | Kars Haberleri | Kars Haber  kars haberleri kars ajans

NEVRUZ BAYRAMI

  Tuncer Kırhan

          tkirhan@hotmail.com
         NEVRUZ BAYRAMI

Nevruz Bayramı 

Şimdi, Kars’ta nevruz çiçeklerinin vaktidir. Şöregel ovasından, Soğanlı eteklerine,oradan Sürmeli ovasına kadar karlar altından fışkıran baharın ilk tadını aldığımız Karçiçeği ya da Nevruz çiçeğinin soğanındaki lezzeti nasıl unutabiliriz.
 
21 Mart Nevruz bayramı, Türk dünyasıyla birlikte, ortak değerlere sahip Kürtler, İranlılar, Araplar, Afganlılar ve Tacikler tarafından da kutlanan geleneksel bir bayram olup,tabiatın canlandığı, gece ile gündüzün eşitlendiği, güneşin koç burcuna girdiği bir gün olarak bilinir.
 
Türk kültüründe "yengi kün" Farsça dan, ‘’Nevruz’’ diye çeşitli lehçelere giren ve ilkbaharda kar altından boyunlarını uzatan,Kardelenlere ve mor renkli bahar çiçeğine Nevruz adı verilmesi de bundandır.
 
Azerbaycan’da "Novruz ", Başkurtlar’da "Navruz", Kazaklar’da "Navrız", Kırgızlar’da "Noruz ", Özbekler’de "Növroz",Tatarlar’da " Navrez", Türkmenler’de "Novruz", Uygurlar’da "Noruz", Çuvaşlar’da "Naras", Kürtler’de ise"Newroz" adlarıyla anılır.
 
Her 21 Mart’ta farklı renk ve kültürle asırlar ötesinden çıkarak, Orta Asya’dan Anadolu’ya, Anadolu’dan Balkanlara geçen ve yeni bir günle tanışmanın, kardeşliğin, bereketin ve uyanışın başladığı bir milattır.
 
Tarihi kaynaklarda, toplumların uluslaşma yolunda kültür ve inanç değerlerini bir mit’e yaslaması gerçeğinden hareketle,21 Mart mit’i üzerine kurulan argümanlar ve yerel kültür kazanımlarının inanç kültürünü etkilediği ya da etkilenme şeklinde yaşaya geldiğini görürüz.
 
Nevruz, insan ruhunun tabiattaki uyanışıyla birlikte ortaya çıkardığı menkıbeler geleneği olduğu gibi,bu geleneğin başka adlar altında bir çok ulusun inanç yaşamında yer alırken,Hıristiyan toplumunda ki Noel Baba sembolü ile karlar ülkesinden geyiklerin çektiği kızaklarla taşınan umut "Noel Bayramı" ise, Nevruz’da aynı şekilde yorumlanmaktadır. Hıristiyanlıkta bahara duyulan özlem "çam ağacı" motifiyle şekillenirken,Nevruz’daki ‘Semen’ yani çimen figürü, özellikle Orta Asya ve Kafkasya Türkleri ile Kars yöresinde ‘yedi levin’ ve yumurta boyama yöntemleriyle benzer karakter gösterir.
 
Tarih boyunca,toplumsal süreçte güçlü bir gelenek olan Nevruz,tarihi gelişim ve etkileşim içinde Türklerden ve İranlılardan Araplar’a geçişle inanç motifleriyle zenginleşirken, en önemli argüman olarak,Tanrının dünya ve Adem i Nevruz’da yarattığı ortaya çıkar.
 
Yine büyük tufan sonrası Nuh’un karaya ayak basması, Yusuf un kuyudan, Yunus un balık karnından kurtulması,Adem’le Havva nın Arafat ta buluşması, İslami düşüncede yaygın olarak kabul görürken,Alevi-Bektaşi kültüründe, Hz.Ali ve Hz.Hüseyin in doğumu,yine Hz.Ali nin Hz.Fatma ile evliliği, hatta Hz.Ali nin halifeliğe geçtiği gün olarak kabul edilmektedir.
 
Çin kaynakları, Hun Türklerinin 21 Mart tarihinde kırlara çıkarak eğlendikleri ve özel yiyecekler yaparak yedikleri anlatırken, Uygur Türkleri ve Orta Asya Türk topluluklarında 12 hayvanlı eski Türk takvimi yılbaşını 21 Mart ile tanımlarken, Kaşgarlı Mahmud un, Muhakemet-ül Lugateyn adlı sözlüğü ve Melikşah ın düzenlediği Celali Takvimi ve Dede Korkut destanı gibi önemli kaynaklar bu tezi doğrulamaktadır. 
 
Binlerce yıl öncesi değerler ardından ortaya çıkan, Firdevsi’nin,Gazneli Mahmut’a sunduğu ünlü,“Şehname” adlı Farsça eserinde (997-1030)Pers hakimiyeti altından uluslaşma yolunda ayaklanan Kürt halkına önderlik eden Demirci Kawa’nın, sözde 21 Mart tarihinde, Zalim Dahhak’a verdiği bağımsızlık mücadelesi mit olarak anlatılmaktadır. Oysa,Çin kaynakları ve Dede Korkut destanında ki   Türklerin Altay dağlarındaki esaretten demir dağları eriterek özgürlüğe kavuşması ve tutsaklıktan kurtularak yeni bir güne kavuşma çok daha eski bir mit’i olarak gösterilmektedir.
 
Osmanlı döneminde "Sultan Nevruz’’ diye bilinen ve devletin sefere çıkışı, donanmanın denizlere açılması, sultanların tahta çıkması, düğün dernek gibi önemli günler için milat olan Nevruz ve Mart üzerine söylenen ata sözleri ve deyimler ile geniş anlamda bir halk kültürü özelliği taşıdığı bilinmektedir.Bir kaç örnekle; ‘’Mart çıkmadan dert çıkmaz./ Mart dokuzunda çıra yak, bağ buda./ Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır. / Mart martla dı, tavuk yumurtladı. / Martta tezek kuruya, Nisanda seller yürüye./ Mart yağar, insan övünür,Nisan yağar insan övünür.’’
 
Sonuç olarak diyebiliriz ki; bayramlar, ulusların tümünde, dini ve milli anlayıştan, mitolojiden ve yaşam biçiminden yola çıkarak kabul gören günlerdir. Aynı topraklar üzerinde, aynı kültür kaynağından çıkan insanların yeni bir günü ve baharı birlikte kucaklaması varken, anarşi yaratarak,Nevruz’u ayrışma aracı yapmanın yanlışlığının altını çizerken,tüm ulusumuzun Nevruz bayramını kutlarım.
  • Yahoo'da Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
  • Facebook'ta Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
Bu Yazı 6170 Defa Okundu
2011-03-19

SON YAZILARI

Katar Feraset ve Ahlak Tarihi Süreçte Türk Kadın Hakları Terör ve anayasa değişikliği Dilimiz Türkçe Orta Doğu Cehennemi Milli Takım Hezimeti Daha Ne Kadar Şehit, Ne Kadar Acı… Teokrasi ve Demokrasi Eski ve Yeni Aylar

YORUMLAR

Abone Girişi

Yeni Abonelik        Şifre Unuttum ?




















VİDEO HABERLER
Arpaçay’da Feci Kaza: 2 Ölü 4 Yaralı
Arpaçay’da Feci Kaza: 2 Ölü 4 Yaralı
Anketler
ÇOK OKUNANLAR
Arpaçay’da Feci Kaza: 2 Ölü 4 Yaralı
Arpaçay’da Feci Kaza: 2 Ölü 4 Yaralı

Referandum Sonuçları, Kars Referandum Sonuçları, 2010 Referandum Sonuçları, Referandum Oy Sonuçları, Türkiye Referandum Sonuçları, izmir haber, canlı referandum sonuçları

RSS © 2010 KHA | Kafkas Haber Ajansı | Kars Haberleri | Kars Haber kars haberleri kars ajans
KHA Tan Ofset San.Tic.'nin Kurulusudur. Site iceriğinin telif hakkı bildirilmeksizin kullanılması yasaktır