KHA | Kafkas Haber Ajansı | Kars Haberleri | Kars Haber  kars haberleri kars ajans

BİR ŞİİR ETRAFINDA ORTAYA ÇIKAN TARİHİ BİR GERÇEK

  Yrd. Doç. Dr. ABDULKADİR ERKAL

          abdulkadirerkal@gmail.com
         BİR ŞİİR ETRAFINDA ORTAYA ÇIKAN TARİHİ BİR GERÇEK

BİR ŞİİR ETRAFINDA ORTAYA ÇIKAN TARİHİ BİR GERÇEK 

Tarih düşürme, Divan şairlerince gelenek haline gelmiş bir eylemdir. Bir çok şair divanlarında irili ufaklı tarih düşürmelerine yer vermiştir. Hemen her olay; padişahın tahta oturması, bazı kişilere sadrazamlık, şeyhülislamlık, vezirlik verilmesi, savaşta kazanılan bir başarı, ramazan, bayram ve düğün kutlamaları, yeni bir saray, kasır, cami, medrese, hamam, çeşme gibi yapıların tamamlanışı gibi olaylar üzerine şairlerce tarih düşürülüştür. Tarihler bu özellikleri ile yazıldığı döneme ait tarihȋ bir vesika olma özelliğini taşımaktadırlar.
 
Daha önceki yazımızda Erzurum’la ilgili bir gazeline yer verdiğimiz Erzurum eski Müftüsü Ahmed Dursun Natıkȋ, şiirlerinden birinde döneminin siyasȋ bir olayının gerçek yönlerini ortaya koymuştur. Natıkȋ’nin Sarrafzâde Salih Efendi (ö. 1237/1820) hakkında yazdığı tarih, o dönemde vuku bulan, tarihe ‘Müftü Salih Vakası’ olarak geçen olaya ışık tutmaktadır.
 
Sarrafzâde Salih Efendi, Erzurum’un ileri gelen din adamlarından biridir. Halk arasında Sarrafzâde demekle meşhur olmuştur. Yirmi yıl kadar Abdurrahman Paşa’ya yazıcılık yapmış, daha sonra Erzurum müftüsü olmuş ve sayısız öğrenci yetiştirmiştir. Sefinetü’l-Fetava isminde bir de eseri bulunmaktadır.
 
Halk arasında hain iftiraları atılarak Sarrafzâde Salih Efendi’yi şehadet makamına ulaştıran Müftü Salih Vakası şöyle vuku bulmuştur: İran şehzadesi Abbas Mirza, askerȋ yönden zayıf bulduğu Erzurum üzerine yürümek isteyip de başarılı olamadığı bir yılda Erzurum eşrafına gönderdiği bir mektupla, şehirde dükkânların kapatılıp halkın isyanına neden olmuştur. (İlgililer için bk.: Osmanlı Arşivi Fon Kodu: HAT, Dosya No: 798, 816, 819; Gömlek No: 37000, 37298/E, 37340; Tarih 1236) İranlıların Erzurum’a yapacağı saldırıyı önceden haber alan Salih Efendi ve Kazzazade Abdulkerim Bey, halkı uyarmaya çalışmışlar, kargaşanın önünü alamadıkları gibi; ‘para karşışığında şehri teslim edecekler’ diye iftiraya uğramışlardır. Abbas Mirza’nın Erzurum’a gönderdiği Farsça mektup Murat Paşa Camii meydanında toplanan halka okunması sağlanmış ve bunu duyan halk Salih Efendi aleyhine tezahüratlarda bulunmuşlardır. Bu sırada caminin minaresinden melun Kör Ali tarafından atılan bir kundakla Müftü Salih Efendi orada şehit olmuştur. Müftü Salih Efendi’ye atılan bu çirkin iftira ise uzun yıllar etkisini sürdürmüştür.
 
Bu olaya yakından tanıklık eden Ahmed Dursun Natıkȋ, olayın bir provakasyon olduğunu anlamış ve bunun üzerine bu vahim hadise üzerine bir tarih düşmüştür. Natıkȋ’nin şiiri şöyledir:
 
Der-Târȋh Vefât-ı Sâlih Efendi Sarrâfzâde Eş-şehdü’l-Sâlihü’l-Müfti bâ-Arz-ı rûm
Kemâl-i macrifet kesb eylemiş Sâlih merâm üzre
Murâd itse nikâb örtmez vücûh-ı semt-i kırâna
 
Felek devrinde bir fülk eyledi tertȋb-i teclȋf ol
Sefȋne bahre irse dolaşur deryâ-yı cummâna
 
Muhit-i kenz-i ahfâdur dilȋr-i hilm ü vefâdur
Dinildi dâcimâ üstâd-ı külldür küll-i burhâna
 
Ne bilsin cevherüñ kadrüñ bu nâdânân-ı gâfiller
Kararlar koparurlar bakmadılar hükm-i fermâna
 
Gerek aclâ gerek ednâ bilürlerdi bunuñ halüñ
Rahȋmü’l-kalb idi dâcim ider şefkat zaȋfâne
 
Bu bir cibret-nümâdur kim bu bir hikmet-fezâdur kim
Töküldi bȋ-sebeb kanlar bakılmaz emr-i subhâna
 
Ahâli Erzenü’r-rûmuñ çerâğı söndi ey âdem
O dem kim Sâlih Sarrâf-zâde vardı yezdâna
 
O fâsıklar mukâtiller o mansûra iden kanlar
Töküp de gitdiler anlar bilür Allah hekȋmâna
 
Ricâmuz budur Allahdan cazȋz zû-intikâm oldur
Hususi birle it icrâ ferah vir ehl-i imâna
 
Bu bir müftȋ-i câlem kim ki sini yetmiş seksân
Ez-ezel destine girdikde yakdı sû-i ğufrâna
 
Bu Nâtık bir nidâ kıldı didi üstâdına târȋh
Şehȋd oldı diyem Sâlih efendi irdi rahmâna (1237)
 
Natıkȋ, burada Salih Efendi’nin ilmi ve şahsi yönünü övdükten sonra, o melun olayı anlatarak fasıkların attıkları iftirayı ve Salih Efendinin katillerini Allah’a havale etmiştir. Natıkȋ, başka bir şiirinde ise bu olayla beraber Erzurumun uzun yıllar fetret dönemi geçirdiğini dile getirmiştir.
 
Yrd. Doç. Dr. Abdulkadir ERKAL
  • Yahoo'da Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
  • Facebook'ta Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
  • Paylaş
Bu Yazı 11317 Defa Okundu
2010-09-16

SON YAZILARI

Böyledir Bizim Aşkımız-2 Ekmeğin hamurunda sevgi vardır Bu işte bir garabet yok mu? ERZURUM’UN MANEVİ MİMARLARINDAN HÂCE MUHAMMED LUTFÎ (ALVARLI EFE) Böyledir bizim aşkımız! Osmanlının Rüyası: Rüyada Terakki MUHABBET, GÜL ÜSTÜNE!.. Söz, muhabbet üstüne!.. 1919 yılında cep telefonu kullanmak!.. Âşık Sümmani’den Sümmani Baba’ya

YORUMLAR



Metin 2010-10-01
Güzel olmuş

hocam yazınız güsel olmuş. Başarılar hocam.

Abone Girişi

Yeni Abonelik        Şifre Unuttum ?




















VİDEO HABERLER
Bakan Arslan teşekkür etti
Bakan Arslan teşekkür etti
Anketler
ÇOK OKUNANLAR
Düğün dernek full izle tek parça YENİ EKLENDİ!
Düğün dernek full izle tek parça YENİ EKLENDİ!

Referandum Sonuçları, Kars Referandum Sonuçları, 2010 Referandum Sonuçları, Referandum Oy Sonuçları, Türkiye Referandum Sonuçları, izmir haber, canlı referandum sonuçları

RSS © 2010 KHA | Kafkas Haber Ajansı | Kars Haberleri | Kars Haber kars haberleri kars ajans
KHA Tan Ofset San.Tic.'nin Kurulusudur. Site iceriğinin telif hakkı bildirilmeksizin kullanılması yasaktır